نیازهای تغذیه ای برای کودکان مبتلا به سرطان چیست؟

خوب غذا خوردن می تواند به کودکان مبتلا به سرطان کمک کند تا احساس بهتری داشته باشند و با عوارض جانبی سرطان یا عوارض درمان های آن مقابله کنند.

برای حفظ قدرت و مقابله با عوارض جانبی، کودکان باید: هیدراته بمانند، فقط مکمل های توصیه شده توسط پزشک را مصرف کنند و تا حد امکان خوب غذا بخورند، حتی اگر گاهی اوقات سخت باشد.

هیدراته ماندن: کودکانی که برای سرطان تحت درمان قرار می‌گیرند، اغلب به دلیل استفراغ، اسهال، یا ننوشیدن آب کافی ، آب زیادی از دست می‌دهند. این می تواند منجر به کم آبی بدن شود. برای جلوگیری از آن، مطمئن شوید که کودک مایعات زیادی دریافت می کند. آب بهترین انتخاب برای دریافت مایعات است، اما کودک همچنین می تواند مایعات را از منابع دیگر مانند آب میوه (آب میوه طبیعی)، میوه ها و سبزیجاتی که حاوی آب زیادی هستند (مانند هندوانه و خیار) و سوپ دریافت کند.

درست غذا خوردن: هر کودک مبتلا به سرطان نیازهای تغذیه ای خاصی دارد. بنابراین مهم است که با یک متخصص تغذیه در مورد بهترین برنامه غذایی برای کودک صحبت شود. به طور کلی، کودکان مبتلا به سرطان نیاز بیشتری به پروتئین، کربوهیدرات، ویتامین ها و مواد معدنی و چربی های سالم دارند.

پروتئین به رشد بدن، ترمیم بافت ها، ساخت سلول های خونی و بازسازی سیستم ایمنی کمک می کند. دریافت پروتئین کافی می تواند به تسریع بهبود  عوارض جانبی پرتو درمانی و شیمی درمانی کودک کمک کند و در عین حال به پیش گیری از عفونت نیز کمک می کند. غذاهایی مانند پنیر، تخم مرغ، شیر، ماست، گوشت بدون چربی، مرغ، ماهی، لوبیا، کره بادام زمینی، آجیل، عدس و سویا منابع خوبی از پروتئین هستند.

کربوهیدرات ها سوخت بدن هستند که انرژی سلول ها را تامین می کنند و به حفظ عملکرد اندام ها کمک می کنند. منابع خوب کربوهیدرات عبارتند از نان، ماکارونی، سیب زمینی، برنج، غلات، میوه ها، ذرت و لوبیا. نان‌ها و پاستاهای سبوس‌دار معمولاً بهترین انتخاب هستند زیرا دارای فیبر اضافه هستند که به کودکان کمک می‌کنند مدت طولانی‌تری احساس سیری کنند و از یبوست که یک عارضه جانبی رایج در درمان سرطان است؛ جلوگیری می‌کند.

چربی ها به بدن کمک می کنند انرژی را ذخیره کند. بافت های بدن را عایق بندی کند و ویتامین های خاصی را در سراسر جریان خون حمل کند. چربی ها همچنین کالری متراکمی دارند که کودک را در مقابل  کاهش وزن در طول درمان حمایت می کند. چربی های غیراشباع موجود در ماهی، آجیل، روغن زیتون و سبزیجاتی مانند آووکادو بسیار سالم تر از چربی های اشباع شده و چربی های ترانس گوشت قرمز و غذاهای چرب و سرخ شده می باشد.

مکمل های غذایی معمولاً توصیه نمی شوند زیرا می توانند با برخی از درمان های سرطان تداخل داشته باشند. به کودک خود هیچ مکملی ندهید مگر اینکه پزشک آن را توصیه کند. بهتر است کودکان مواد مغذی مورد نیاز را از طریق غذا دریافت کنند.

به کودک کمک کنید بیشتر غذا بخورد: وقتی بچه‌ها احساس خوبی ندارند، مجبور کردن آنها به غذا خوردن سخت است. این نکات را برای کمک به کودکان امتحان کنید:

غذا را در حجم کم و تعداد دفعات بیشتر در اختیار کودک قرار دهید. همچنین وعده‌های غذایی را در بشقاب کوچک‌تری سرو کنید زیرا یک بشقاب غذای بزرگ می‌تواند برای افرادی که اشتهایشان کم شده خیلی زیاد به نظر برسد.

همیشه غذا در اختیار داشته باشید. تا در صورتی که کودک ناگهان گرسنه شد میان وعده ها در دسترس باشند. خواه یک صبحانه، یک نوشیدنی مغذی مایع یا شیک، کراکر یا میوه باشد. 

اگر به نظر می رسد کودک شما به بوها یا مزه های تند حساس شده است؛  از وعده های غذایی ساده مانند نان، پاستا، برنج و سوپ های آبگوشت استفاده کنید.

دمای غذا را آزمایش کنید. بسیاری از کودکان تحت درمان، غذاهایی را ترجیح می دهند که در دمای اتاق سرو شوند.

از غذاهای اسیدی خودداری کنید. اگر کودک دچار زخم دهان شده باشد؛ تحمل غذاهای اسیدی مانند آب پرتقال، لیموناد و گوجه فرنگی برایش مشکل است.

خوردن غذاها را راحت تر کنید. اگر بلع سخت است، غذاهای پوره شده، سوپ، شیک یا اسموتی را امتحان کنید. یک نی ممکن است به راحت تر غذا خوردن آنها کمک کند.

کمک به کودکان در خوردن غذای کافی: بسیاری از کودکانی که تحت درمان سرطان قرار می گیرند، کمتر غذا می خورند و وزن کم می کنند زیرا اشتهای آنها تحت تأثیر قرار می گیرد. اما برخی از کودکان در واقع اشتهای بیشتری دارند، به خصوص اگر از داروهای استروئیدی استفاده می کنند که می تواند آنها را گرسنه تر کند. این می تواند منجر به احتباس مایعات و افزایش وزن شود. این مشکلات معمولاً پس از پایان درمان برطرف می شوند. اما در این بین، حفظ وزن مناسب برای کودکان مهم است.  نکات زیر در این خصوص کمک کننده است.

- یک برنامه زمان صرف غذا تنظیم کنید. روزی سه وعده غذایی متوسط به همراه 1 تا 2 میان وعده سرو کنید. فرزندان را تشویق کنید که حداقل 20 دقیقه بعد از خوردن غذا صبر کنند و بعد از آن غذای بیشتری بخواهند. (کودکان اینقدر طول می کشد تا بفهمند سیر شده اند)

- مصرف نمک را محدود کنید. با محدود کردن نمک در رژیم غذایی کودک از تجمع مایعات جلوگیری کنید. از فست فودها، غذاهای فرآوری شده، غذاهای منجمد و تنقلاتی مانند چیپس و چوب شور پرهیز کنید. برای طعم دادن به غذاهایی که در خانه تهیه می شوند؛ از ادویه هایی به جز نمک استفاده کنید.

- ابتدا میوه ها و سبزیجات را سرو کنید. اگر ابتدا سرو شود طعم آنها برای یک کودک گرسنه بهتر است. سپس با محصولات غلات کامل (مانند نان و پاستا) ادامه دهید. آنها سرشار از فیبر هستند و باعث می شوند کودکان برای مدت طولانی تری احساس سیری کنند.

- میان وعده های سالم تهیه کنید. فقط غذاهای سالم را برای میان وعده در خانه نگه دارید و هنگام بیرون رفتن، تنقلات سالم همراه داشته باشید. مصرف نوشابه و شیرینی‌ها را که هر دو سرشار از کالری هستند؛ محدود کنید.

- با فعال نگاه داشتن کودکان کمک کنید تا ذهن آنان از خوردن بیش از حد غذا دور بماند. فعالیت هایی مانند ورزش، بازی، مطالعه یا سرگرمی را امتحان کنید. برای کمک به سوزاندن کالری های اضافی، کودک باید سعی کند فعال بماند و در صورت تمایل ورزش کند.

مشکلات غذا خوردن 

سرطان و درمان های آن می تواند عوارض جانبی متعددی از جمله تهوع، استفراغ، خشکی دهان، زخم های دهان، یبوست و اسهال ایجاد کند. آنها همچنین می توانند: حساسیت به بوی غذا یا دما را افزایش دهند، بلعیدن  غذا را سخت کنند و باعث ایجاد تغییراتی در طعم و مزه شوند که ممکن است باعث شود کودکان غذاهایی را که زمانی از آنها لذت می بردند دوست نداشته باشند.

خوشبختانه پس از پایان درمان، این مشکلات برطرف می شوند. با اطمینان از مصرف صحیح همه داروها و خوردن غذاهای مناسب، به رفع حالت تهوع و استفراغ کمک کنید. به خصوص در روزهایی که کودکان تحت درمان هستند به آنان غذاهای ملایم بدهید. از مصرف غذاهای شور، شیرین، چرب و سرخ شده خودداری کنید. بوی غذا نیز می تواند در ایجاد حالت تهوع نقش داشته باشد. غذاهایی با بوی کم یا بدون بو به کودک بدهید و در اطراف کودکان غذا نپزید.

برای کمک به کنترل اسهال، به کودک غذاهایی مانند نان سفید، موز و برنج سفید بدهید که به راحتی هضم می شوند. از محصولات لبنی، غذاهای چرب، تند یا سرخ شده، غذاها و نوشیدنی های حاوی کافئین (مانند قهوه، چای و شکلات)، غذاهای پر فیبر، میوه ها و سبزیجات خام، و غذاهایی مانند کلم و کلم بروکلی که می توانند باعث ایجاد گاز شوند؛ پرهیز کنید. کودکان مبتلا به اسهال برای جایگزینی مایعات از دست رفته باید بیش از حد معمول مایعات بنوشند.

برای کمک به کنترل یبوست، غذاهای پرفیبر مانند میوه ها، سبزیجات، آجیل و نان و غلات سبوس دار را در اختیار کودک قرار دهید. علاوه بر آب، به کودک آب میوه و سبزیجات (مانند آب آلو) و مایعات گرم مانند چای بدهید.

تغییر در ترجیحات غذایی ممکن است مشکلی کم اهمیت به نظر برسد؛ اما اگر باعث شود کودک علاقه خود به غذا خوردن را از دست بدهد؛ باید موضوع را تا هر زمانی که ادامه دارد؛ مدیریت کنید.

با مسواک زدن منظم و شستشوی مکرر دهان به کودک خود کمک کنید تا بهداشت دهان و دندان خود را رعایت کند. این می تواند به کاهش زخم های دهان و طعم بهتر غذا کمک کند.

اگر کودک به طعم فلز حساس است، سعی کنید از چنگال و قاشق پلاستیکی استفاده کنید.

کودک را تشویق کنید تا غذاهای جدید را امتحان کند. آنهایی که طعم های قوی دارند اغلب می توانند تغییرات طعمی دهان کودک را بپوشانند.

منبع مطلب:                              https://kidshealth.org

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان سمنان

ترجمه و ویرایش مژگان موسوی، مصطفی حسینی