پرسش و پاسخ های متداول

             پرسش و پاسخ     

 

پزشکی خانواده:

-  زمان حضور پزشکان خانواده در مراکز خدمات جامع سلامت چگونه است؟

ساعت کار موظف تیم سلامت بر اساس ماده 87 قانون خدمات مدیریت کشوری معادل 44 ساعت در هفته می باشد همچنین اعضای تیم سلامت در مراکز مجری برنامه علاوه بر ساعات کار موظف می بایست در ساعات غیر اداری و روزهای تعطیل بر اساس نیاز مرکز بهداشت شهرستان و ضوابط بیتوته فعالیت کنند.

 

-  نحوه حضور پزشک در خانه های بهداشت چگونه است؟

پزشک در خانه های بهداشت به صورت سیاری حضور دارد ( روزهای مشخصی طبق برنامه از پیش تعیین شده)

 

 

 

 پیشگیری و مبارزه با بیماری ها:

-  واکسن های روتین کدامند؟

هپاتیت - فلج اطفال - دیفتری کزازسیاه سرفه- پنتاوالان - ب ث ژ- سرخک سرخجه اوریون

 

-  زمان دریافت واکسن ها چه زمانی هستند؟

بدو تولد - دو ماهگی - چهار ماهگی - شش ماهگی - 12 ماهگی - 18 ماهگی -  6 سالگی

 

-  راههای سرایت بیماری هاری چیست؟

 اصلی ترین راه سرایت بیماری از طریق گازگرفتن به وسیله حیوانات می باشد. در مورد گربه و گربه سانان از طریق پنجه کشیدن نیز انتقال بیماری صورت می گیرد. در صورت تماس پوست با ترشحات و بزاق حیوان، اگر کوچکترین خراش یا زخمی در پوست وجود داشته باشد، بیماری هاری قابل سرایت می باشد. ویروس از طریق پاشیدن بزاق حیوان یا لیسیدن مخاط لب، چشم و بینی نیز قابل انتقال می باشد.

تذکر مهم: کلیه موارد حیوان گزیدگی چه اهلی و چه وحشی را باید هار تلقی نمود و بیمار را باید فوراً تحت اقدامات پیشگیری و درمان هاری قرار داد؛ این موضوع به قدری اهمیت دارد که اگر حیوان گزنده مثلاً سگ دارای قلاده و سابقه واکسیناسیون کامل نیز باشد، می بایست اقدامات پیشگیری و درمان را برای فرد سریعاً انجام داد. یعنی داشتن سابقه واکسیناسیون حیوان مانعی برای انجام «سِرو واکسیناسیون» فرد نیست.

 

-  اقدامات لازم جهت فرد حیوان گزیده کدام می باشد؟

خارج ساختن و تمیز نمودن ویروس هاری از محل زخم: تا حد مقدور در ساعات اولیه پس از گزش باید لابلای زخم را حداقل به مدت 15 تا 20 دقیقه با آب تمیز و صابون عمیقاً مورد شستشو قرار داد. این عمل مهمترین قسمت پیشگیری از هاری به حساب می آید.

خارج کردن صابون از لابلای زخم‌: با استفاده از شلنگ و فشار آب باید کف صابون های باقیمانده را از لابلای زخم خارج نمود، زیرا باقیمانده صابون می تواند مواد ضدعفونی کننده را بی اثر نماید.

ضد عفونی نمودن زخم: زخم را بعد از شستشو باید با بتادین یک درصد و یا سایر مواد مخصوص ضدعفونی زخم مانند الکل طبی 60 تا 70 درجه ، ضد عفونی نمود. (زخم را هیچ وقت نباید پانسمان نمود زیرا ویروس هاری نسبت به نور و اکسیژن حساس است و در مجاورت نور و اکسیژن زودتر از بین می رود. پانسمان زخم احتمال از بین رفتن ویروس را  کاهش  می دهد).

مراجعه فوری فرد به مراکز بهداشتی (مراکز درمان پیشگیری هاری) جهت تلقیح واکسن و سرم و پیگیری جهت تکمیل نوبتهای واکسن: در صورت نیاز، واکسن کزاز نیز تزریق می شود.

 

-  برای کنترل هاری چه اقداماتی مورد نیاز می باشد؟

مهمترین اقدام به منظور پیشگیری از هاری انجام به موقع آموزش جامعه از جمله موارد زیر می باشد. 

حیوانات خانگی را نزد دامپزشکان برده تا واکسن مناسب را تزریق نمایند.

از در معرض قرار گرفتن حیوان خانگی با سایر حیوانات جلوگیری شود.

از نزدیک شدن به سگ های ولگرد و بدون صاحب بپرهیزید.

از آزار و اذیت و نزدیک شدن به حیوانات پرهیز کنید.

حیوانات وحشی نباید به عنوان حیوان خانگی نگهداری شوند.

در صورتی که احساس می کنید یک حیوان غیر معمول به نظر می رسد آن را به دامپزشکی اطلاع دهید.

در صورت بروز گزش و یا تماس با حیوانات که منجر به مجروح شدن و یا خراش پوستی گردید، بلافاصله به نزدیکترین مرکز بهداشتی درمانی مراجعه نمایید.

 

 

نوجوانان، جوانان و مدارس:

-    طرح سنجش سلامت برای چه گروه هایی انجام می شود؟

جهت کودکان پیش دبستانی و نوآموزان بدو ورود به دبستان (5 ساله و 6 ساله)

 

 

-واکسیناسیون نوآموزان بدو ورود به دبستان، در چه زمانی باید انجام شود؟

در سن 4 تا 6 سالگی قابل انجام است.

 

 

-آیا برای دانش‌آموزان بعد از سن 6 سالگی و انجام طرح سنجش سلامت، باز هم باید معاینه‌ای انجام شود؟

بله هر سه سال یک بار (پایه‌های چهارم، هفتم و دهم) باید جهت انجام معاینات به مراکز جامع سلامت مراجعه نمایند.

 

-ثبت نام جهت معاینات در طرح سنجش سلامت توسط چه کسی می باشد؟

در مدارس انجام و پس از نوبت دهی به پایگاه سنجش مراجعه می کنند.

 

- نوآموز پس از طرح سنجش سلامت جهت تکمیل معاینات به کجا مراجعه کند؟

به واحد بهداشتی تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی محل سکونت

 

 

مهندسی بهداشت محیط:

-    تاییدیه بهداشتی یا صلاحیت بهداشتی اماکن تهیه و توزیع و نگهداری مواد غذایی را چگونه دریافت نمایم؟

برای دریافت تاییدیه بهداشتی یا صلاحیت بهداشتی اماکن تهیه و توزیع و نگهداری مواد غذایی باید ابتدا در سامانه درگاه ملی مجوزها به ادرس mojavez.ir و سامانه سامح به آدرس sameh.behdasht.gov.irثبت نام نمایید سپس در پی این استعلام ها مراکز بهداشتی درمانی موظف به پاسخگویی می باشند.

 

-  در صورت دریافت عدم صلاحیت بهداشتی چگونه مجددا اقدام نمایم؟

پس از رفع نقص های اعلام شده بهداشتی ،مجددا مراحل دریافت تاییدیه را  از ابتدا برای مرتبه دوم  طی نمایید.

 

-  برای آگاهی از شرایط احراز صلاحیت بهداشتی جهت اماکن تهیه و توزیع و نگهداری مواد غذایی چه کاری باید انجام دهم؟

می توانید مفاد قانونی ماده 13  قانون مواد خوردنی آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی  و آیین نامه های آن را از طریق کاربرگ  در درگاه ملی و سامانه سامح مطالعه بفرمایید.

 

-  چگونه می توانم آموزشگاه بهداشت اصناف تاسیس نمایم؟

از طریق ثبت نام در درگاه ملی مجوزها به آدرس mojavez.ir و سامانه سامح به آدرس sameh.behdasht.gov.ir

 

-  برای دریافت گواهینامه بهداشت عمومی اصناف کجا باید مراجعه کنم؟

به آموزشگاه بهداشت اصناف و دفاتر خدمات سلامت (دارای مجوز آموزشگاه بهداشت اصناف) مراجعه نمایید.

 

 

آموزش و ارتقاء سلامت:

- خودمراقبتی سازمانی چیست؟

فرآیندی انتخابی، مشارکتی وفعال برای ارتقای سلامت یک سازمان است که توسط ائتلافی از اعضای سازمان، طراحی، اجرا، پایش و ارزشیابی می شود.

 

- هدف در رویکرد خودمراقبتی سازمانی چیست؟

ایجاد محیط کار سالم از طریق اجرای برنامه ها و خط مشی های ارتقای سـلامت در محـل کـار، خلق محیط فیزیکی و فرهنگ حمایتی و تشویق شیوه زندگی سالم با همکـاری کارکنـان و کارفرمایـان اسـت.

 

-  برنامه های ارتقاء سلامت در محل کار بر چه موضوعاتی تمرکز دارد؟

1-تغذیه

2-فعالیت فیزیکی

3-ترک سیگار

4-مدیریت استرس

 

-  تعریف سواد سلامت چیست ؟

سواد سلامت عبارت است از میزان ظرفیت هر فرد برای کسب، درک و فهم مربوط به سلامت که برای تصمیم‌گیری و عمل مناسب است.

 

- سفیر سلامت خانواده چیست ؟

عضوی از اعضای یک خانواده است (ترجیحا مادر خانواده) که حداقل 8 کلاس سواد خواندن و نوشتن دارد و به صورت داوطلبانه مسوولیت انتقال مطالب آموخته شده در حوزه سلامت و مراقبت فعال از سلامت خود و اعضای خانواده (خانواده محور) را بر عهده دارد.

نکته1:

در مناطق تحت پوشش مراقب سلامت/ بهورز که شرط حداقل 8 کلاس سواد وجود ندارد، در صورت توانایی یادگیری و انتقال اطلاعات توسط فرد داوطلب سفیر شدن به تشخیص بهورز/ مراقب سلامت، سوادِ کمتر بلامانع است.

نکته 2:

چنانچه سفیر سلامت خانواده مجرد باشد، سن بالای 18سال مدنظر می باشد.

 

-  خود مراقبتی فردی چیست ؟

شامل اعمالی است اکتسابی، آگاهانه و هدفدار که فرد برای خود، فرزندان و خانواده‌اش انجام می‌دهد تا سالم بمانند، از سلامت جسمی، روانی و اجتماعی خود و خانواده خود حفاظت کند، نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی خود و آنها را برآورده سازد، از بیماری‌ها یا حوادث پیشگیری کند، ‌بیماری های مزمن خود و خانواده خود را مدیریت کند و نیز از سلامت خود و خانواده‌اش بعد از ابتلا به بیماری حاد یا ترخیص از بیمارستان، حفاظت کند.

 

-  گروه خود یار چیست ؟

فرآیندی خودجوش است که در آن افرادی که مشکل یا آرمانی مشابه دارند، به یکدیگر کمک می‌کنند تا سلامت‌شان ارتقا یابد، از تأثیر بیماری و آسیب‌ کاسته شود و تا افراد در حد امکان به زندگی سالم و طبیعی خود بازگردند.

 

-  سفیر سلامت دانش آموز ، دانشجو و طلبه چیست ؟

سفیر سلامت دانش آموز، دانشجو و طلبه؛ به دانش آموز، دانشجو و طلبه داوطلب و علاقه‌مند به فراگیری و فعالیت‌ در حیطه‌های مختلف سلامت گفته می‌شود.

 

-  هدف سفیر سلامت دانش آموز ، دانشجو و طلبه چیست ؟

جمعیت جوان در هر جامعه و کشوری، محور حرکت و از عوامل مهم پیشرفت است . جامعه برای داشتن شهروندانی سالم و پویا، نیازمند اصلاح روش‌های زندگی و بهره‌ گیری از سبک زندگی سالم است. بنابراین انتخاب سبک زندگی سالم می تواند نتیجه روشن و مطلوب و بزرگسالی و سالمندی سالمی را در پی داشته باشد.

از این رو به منظور حمایت، تقویت و ترویج سبک زندگی سالم و فراهم نمودن زمینه‌های مناسب برای فعالیت­های جمعی در بین دانش آموزان ، دانشجویان و طلبه  در راستای فرهنگ‌سازی رفتار سالم، برنامه «سفیران سلامت دانش آموز ، دانشجو و طلبه » طراحی شده است. در این برنامه دانش آموزان ، دانشجویان و طلبه داوطلب به عنوان سفیر سلامت انتخاب و به منظور مراقبت از سلامت خود و همسانان آموزش می بینند.

 

-  رابط سلامت محله کیست ؟

یک نفر از اعضای خانوار های تحت پوشش هر خانه بهداشت / پایگاه  سلامت که اعلام آمادگی جهت همکاری داوطلبانه با نظام سلامت می نماید . خدمات داوطلبانه  خدماتی است که افراد خیر اندیش بدون انتظار به پاداش مادی برای بهبود زندگی سالم و مناسب دیگران تلاش می کنند  این فرد ضمن اینکه می تواند به عنوان سفیر سلامت خانواده اقدامات مرتبط به خود مراقبتی فردی را در مورد خود و خانواده مطابق با دستورالعمل های ابلاغی انجام می دهد اعلام آمادگی می نماید تا به عنوان رابط سلامت نیز در محله فعالیت نماید و لذا تحت آموزش های مرتبط به تربیت رابطان سلامت محله نیز قرار می گیرد. رابطان سلامت محله در زمینه ارایه فعال خدمات بهداشتی مورد نیاز گروه های سنی مختلف در خانوارهای تحت پوشش نظیر، مراقبت از گروه های آسیب پذیر، پیشگیری، غربالگری و بعضا درمان بیماری های واگیردار و غیر واگیر از جمله بیماریابی سل فعالیت می کنند ، همچنین در تشکیل گروه های خودیار از جمله فشارخون و دیابت، حامیان ترویج تغذیه با شیرمادر و سایر گروه های خودیار، توانمند سازی و ارتقای مهارت های زندگی برای داشتن زندگی سالم و مولد خود و خانوارهای تحت پوشش مشارکت می

کنند.

 

بهبود تغذیه جامعه:

-  چه مکمل های غذایی را مراجعین می توانند از مراکز خدمات جامع سلامت و خانه های بهداشت دریافت نمایند؟
مکمل های غذایی قرص و قطره آهن، قرص و قطره مولتی ویتامین،قطره ویتامینAD، اسید فولیک، پرل ویتامینD، قرص کلسیم

 

-  نحوه محاسبه نمایه توده بدنی  (BMI )چگونه است؟

 وزن (به کیلوگرم) تقسیم بر مجذور قد( به متر)

 

-  افراد با دارا بودن کدام محدوده نمایه توده بدنی  (BMI ) چاق محسوب می گردند؟

 نمایه توده بدنی  (BMI ) بالاتر از 29.9

 

-  مصرف کدام نوع نمک برای سلامت مناسب است؟

نمک تصفیه شده یددار

 

-  شرایط نگهداری نمک یددار تصفیه شده چیست؟

 در ظروف درب بسته، تیره رنگ و دور از نور ، حرارت و رطوبت

 

-  نمک یددار تصفیه شده چه زمانی باید به غذا اضافه شود؟

در کل توصیه می شود نمک در مقدار کم و در آخرین مراحل پخت غذا به آن اضافه شود.

 

-  مصرف کدامیک از انواع روغن برای سلامتی مناسب است؟

 روغن های مایع گیاهی

 

-  خانواده ها چند نوع روغن باید در منزل برای استفاده داشته باشند؟

 روغن مخصوص سرخ کردنی و روغن مخصوص پخت.

 

-  علت مناسب نبودن روغن نباتی جامد یا دنبه برای مصرف خانواده چیست؟

 وجود اسیدهای چرب ترانس و اسیدهای چرب اشباع در روغن نباتی جامد و وجود اسید چرب اشباع و کلسترول بالا در دنبه.

 

-   تعداد وعده های غذایی در روز می باید چگونه باشد؟

 3 وعده اصلی و 2 میان وعده

 

-  دستور مصرف مکمل ویتامینD برای بزرگسالان چیست؟

 یک عدد پرل ویتامینD (50000واحدی) در ماه.

 

-  کدامیک از مکمل ها بدون توجه به وضعیت تغذیه ای افراد باید برای همه گروه های سنی توصیه شود؟

 مکمل ویتامینD

 

-  اصول اصلی تغذیه سالم چیست؟

 رعایت تنوع، تعادل و تناسب در برنامه غذایی. تنوع یعنی استفاده از همه گروه های غذایی، تعادل یعنی استفاده از هر گروه در مقادیر مناسب و تناسب یعنی انتخاب یک برنامه غذایی با توجه به شرایط سنی یا فیزیولوژیک.

 

-  مقدار مناسب مصرف تخم مرغ برای گروه های سنی مختلف چگونه است؟

 برای افراد سالم روزانه یک عدد و برای بیماران قلبی عروقی، فشارخون بالا، چربی خون بالا،...هفته ای 2 تا 3 عدد به صورت خالص یا در ترکیب با غذا.

 

-  سن شروع تغذیه تکمیلی برای کودکان چیست؟

 بعد از 6 ماهگی کودک و در صورت وزن تولد پایین و نبود رشد مناسب در سنین ابتدایی تولد با نظر پزشک، کارشناسان تغذیه یا مراقبین سلامت از 4 ماهگی.

 

-  مهمترین توصیه ها برای مبتلایان به بیماری دیابت چیست؟

مصرف غذا در طول روز در تعداد وعده زیاد در حجم کم در هر وعده، استفاده از منابع فیبر غذایی نظیر سبزیجات، میوه جات، نان سبوس دار، غذای کم چرب و کم نمک، لبنیات کم چرب، داشتن فعالیت بدنی مناسب.

 

-  مهمترین عوامل بیماری های غیرواگیر چیست؟

تغذیه نامناسب، اضافه وزن و چاقی، مصرف دخانیات و الکل، فعالیت بدنی ناکافی

 

- منظور از مقوی کردن و مغذی کردن غذای کودک چیست؟

 مقوی کردن یعنی با افزودن مواد غذایی نظیر کره، روغن،سیب زمینی،... انرژی غذا افزایش یابد. و مغذی کردن یعنی با افزودن مواد غذایی نظیر سبزیجات، حبوبات، شیر و لبنیات، تخم مرغ، گوشت ها،... مواد مغذی غذا افزایش یابد.