اضافه وزن و چاقی در کودکان چرا؟؟

                  اضافه وزن و چاقی در کودکان

چاقی، یک بیماری چندعاملی است که عوامل مختلف ژنتیکی و محیطی در ایجاد آن نقش دارند. اضافه وزن و چاقی به ویژه در کودکان در چند دهه اخیر، در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، شیوع فزاینده ای داشته است. چاقی کودکان، با افزایش میزان مرگ و میر در کودکی همراه است؛ به گونه ای که مراجعات سرپایی، دفعات بستری و نیاز به درمان در کودکان چاق نسبت به کودکان غیرچاق بیشتر است. همچنین چاقی در کودکان موجب افزایش سـطح چربـی و فـشار خـون در آنهـا شـده و در دوران بزرگسالی، احتمال ابتلا به بیماریهای مزمن، هیپرلیپیدمی و دیابت نوع 2 را افزایش می دهد. چاقی دوران کودکی ممکن است تا سنین بزرگسالی ادامه یابد بیش از 69 درصد کودکان 10-6 سـاله چـاق در دوران بزرگـسالی نیـز چـاق هـستند. 

International Obesity Task Force کمیتـه بـین المللـی چـاقی تعریف استانداردی برای اضافه وزن و چاقی پیشنهاد نموده که بـر اسـاس آن BMI مساوی و بیشتر از 25 به عنوان اضافه وزن و BMI مساوی و بیشتر از 30 به عنوان چاق تعریف می گردد. 

علت دقیق افزایش در شیوع اضافه وزن و چـاقی مـشخص نیست . برخی عوامل مانند دریافت کالری اضافی، کاهش فعالیت های فیزیکی، تغییـرات سـریع در شـیوه زنـدگی ناشـی از شـهر نـشینی و بهبـود وضعیت اقتصادی خانواده هـا، مـدت زمـان تماشـای تلویزیـون در روز، مصرف شیر خشک در شیر خوارگی و سـیگار کـشیدن مـادر در طی حاملگی می تواند در بروز چاقی موثر باشد. همچنین خانواده به عنوان اولین مکانی که کودک در آن رشد می کند، از ابعاد گوناگون، دارای اهمیت است . بررسی های متعددی که در زمینه عوامل مرتبط با چاقی در کودکان انجام گرفته اند، حاکی از نقش مهم والدین در بروز چاقی کودکان بوده اند. ۴۰درصـد ازکودکانی که یکی از والدین آن ها اضافه وزن دارند، دچار اضـافه وزن می شوند، در حالی که اگر هر دو والد دچار اضـافه وزن باشـند، ایـن میزان در کودکان به ۸۰درصد می رسد. در حالی که فقط ۱۰درصد از کودکانی که هیچکدام از والدینشان اضافه وزن ندارند، دچـار ایـن مشکل می شوند. وراثت و الگوهای رفتاری و تغذیه ای ، توجیه کننده این ارتباط می باشد. شواهد قوی وجود دارد که نشان می دهد، سبک زندگی خانوادگی و عادات غذایی که در خانواده شکل می گیرد، نقش مهمی در نوع تغذیه و وزن کودک دارد؛ علاوه بر این، چاقی مادر احتمالاً روی نحوه پاسخ دادن وی به نیازهای کودک تأثیر می گذارد. در بسیاری از مطالعات، چاقی والدین به ویژه چاقی مادر، با چاقی کودک ارتباط مستقیم داشته و مهمترین عامل مرتبط با چاقی کودکان شناخته می شود. نقش والدین در سبک زندگی خانواده، عادات غذایی و میزان فعالیت بدنی کودک قابل توجه است. خانواده در سال های اول زندگی، نقش اساسی در ایجاد عادات غذایی کودک دارد. رژیم غذایی پرکالری و سایر عادات تغذیه ای که منجر به چاقی کودکمی شود، توسط والدین ایجاد می شود. همچنین مقرّرات خانواده در ایجاد عادات رفتاری دیگر از جمله: ساعات تماشای تلویزیون و بازی های رایانه ای و ساعات خواب کودک اهمیت دارد.

کودکان دچار اضافه وزن و چاق، نباید تشویق به کم کردن وزن شوند این کودکان باید این وزن را حفظ نموده تا با افزایش قد این وزن برای آن ها مناسب شود. برای دستیابی به حفظ وزن در کودکان باید آنها را تشویق به: خوردن غذاهای سالم و رژیم متعادل، تغییر عادات غذایی و افزایش فعالیت بدنی نمود.

شـناخت و درمـان بـه موقـع چـاقی از بروز عـوارض آن جلوگیری می کند، همچنین درمـان چـاقی درکودکان امکـانپـذیر و موجب کـاهش عـوارض آن در سـنین بزرگسالی می گردد.

منابع

https://www.SID.ir

 1. طاهری فاطمه، کاظمی طوبی، انصاری نژاد طاهره، شریف زاده غلامرضا. شیوع چاقی و اضافه وزن در کودکان و ارتباط آن با چاقی والدین در شهر بیرجند. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند.

 2. نبوی محمد، کریمی بتول، قربانی راهب، مظلوم جعفرآبادی مریم، طالبی مرجان. م زان شیوع چاقی و برخی عوامل مرتبط با آن در دانش آموزان ۱۲-۷ ساله. فصلنامه پایش سال نهم شماره چهارم .

 3. اخوان کرباسی صدیقه، فلاح راضیه، گلستان مطهره، صدر بافقی مهدخت. بررسی فراوانی و فاکتورهای مساعد کننده چاقی و افزایش وزن در کودکان پیش دبستانی شهر یزد. مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی – درمانی شهید صدوقی یزد دوره شانزدهم شماره پنجم.

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان سمنان

معاونت بهداشتی

ویرایش سارا صادقی